Het mysterie van buitengewone omstandigheden ontrafeld

De stakingen bij Aviapartner eind oktober worden door de Europese passagiersverordening (EU261) gezien als buitengewone omstandigheden. Gevolg? Duizenden gedupeerden zien een compensatie voor hun ongemak in rook opgaan.

Eind oktober regende het bij Happy Flights vragen over de stakingen bij Aviapartner. Duizenden reizigers moesten hun reisplannen veranderen of zagen hun vakantie zelfs volledig in het water vallen. Velen onder hen vragen zich nu dan ook af of ze recht hebben op een compensatie.

Helaas worden stakingen van derden, in dit geval van de bagageafhandelaar Aviapartner, gezien als een vorm van buitengewone omstandigheden. Dat betekent dat de luchtvaartmaatschappij niet verantwoordelijk is voor de hinder en dus ook geen schadevergoeding dient te betalen.

   

Wanneer zijn de omstandigheden ‘buitengewoon’?

Omdat buitengewone omstandigheden de luchtvaartmaatschappij vrijwaren van het uitkeren van een schadevergoeding, worden ze door de luchtvaartmaatschappij zelf wel vaker aangehaald in de communicatie over een vertraagde of geannuleerde vlucht.

Sommige maatschappijen houden het zelfs vager en spreken van “overmacht”. Maar hoe kan je als passagier nu weten of de omstandigheden ook echt ‘buitengewoon’ zijn?

Buitengewone omstandigheden omvatten alle situaties die ondanks het treffen van alle redelijke maatregelen, niet voorkomen konden worden door de luchtvaartmaatschappij. Dit is bijvoorbeeld het geval bij:

    • Extreme weersomstandigheden zoals onweersbuien, sneeuwval of risicovolle wolkenvorming
    • Maatregelen van de luchtverkeersleiding of vliegveiligheidsproblemen
    • Stakingen van derden (zoals bagageafhandelaars, luchtverkeersleiders, …)
    • Een ongelukkige ontmoeting van het vliegtuig met één of meerdere vogels (“birdstrike”) waardoor er schade aan het toestel werd toegebracht
    • Politieke instabiliteit
    • Een medische noodlanding

 

Hoewel deze opsomming niet exhaustief is, mag duidelijk zijn dat de stakingen bij Aviapartner worden beschouwd als buitengewone omstandigheden en dus geen recht geven op een schadevergoeding.

  

Situaties die vaak onterecht als ‘buitengewoon’ bestempeld worden

Helaas worden sommige situaties ook vaak onterecht bestempeld als ‘buitengewone omstandigheden’ door de luchtvaartmaatschappijen. Zo proberen ze immers onder hun verantwoordelijkheden uit te komen om honderden euro’s aan schadevergoedingen uit te betalen.

Denk bijvoorbeeld maar aan de stakingen van het grond- en cabinepersoneel bij Ryanair deze zomer. Daar beweerde de luchtvaartmaatschappij ook dat de geannuleerde vluchten het gevolg waren van overmacht, waardoor veel mensen hun kans op schadevergoeding zagen slinken. Gelukkig kwamen ook heel wat reizigers aankloppen bij Happy Flights en konden we hen het advies geven om hun claim toch in te dienen.

Maar ook over andere situaties bestaat er nog steeds enige discussie over de aansprakelijkheid van de luchtvaartmaatschappij. Zo is het nog steeds niet duidelijk of een zogenaamde “lightning strike”, waarbij er tijdens de vlucht schade aan het vliegtuig wordt toegebracht door een blikseminslag, moet worden beschouwd als een geval van buitengewone omstandigheden. In het verleden hebben verschillende rechters (vnl. in het Verenigd Koninkrijk) immers geoordeeld dat zo’n “lightning strike” eigen is aan de luchtvaartactiviteiten en dus geen excuus mag zijn om de schadevergoeding niet uit te betalen.

 

Heb je dan nergens recht op bij buitengewone omstandigheden?

Toch wel! Wanneer jouw vlucht vertraagd of geannuleerd werd ten gevolge van buitengewone omstandigheden, moet de luchtvaartmaatschappij nog steeds voldoen aan een aantal verplichtingen:

    • Het verlenen van bijstand in verhouding tot jouw vluchtprobleem
    • Het aanbieden van een alternatieve vlucht (evt. met een andere maatschappij)  
    • Of het terugbetalen van jouw ticket

  

Recht op bijstand

Jouw recht op bijstand als vliegtuigpassagier betekent concreet dat je recht hebt op (een) maaltijd(en), drinken, hotelovernachting en luchthaventransfer, in verhouding met de ernst en duur van het vluchtprobleem. Zo is een hotelovernachting enkel van toepassing wanneer een verblijf van één of meer nachten (eventueel bovenop het oorspronkelijk geplande verblijf) noodzakelijk wordt. Als je geen bijstand krijgt van de luchtvaartmaatschappij, kan je best al je betaalbewijzen bijhouden om achteraf (een deel van) je kosten te recupereren.

  

Let wel dat kosten voor verloren hotelovernachtingen, geplande activiteiten, autoverhuur, betaalde parkeerplaatsen en dergelijke vaak niet kunnen worden gerecupereerd. Op grond van de Europese Verordening is de luchtvaartmaatschappij enkel verplicht om maaltijden, drank, hotelovernachting en luchthaventransfer terug te betalen – in verhouding met de duur en ernst van jouw vertraging.

 

Een alternatieve vlucht  

Als passagier heb je een verkoopovereenkomst met de luchtvaartmaatschappij. Dat betekent dat ze er zich toe hebben verbonden om jou van de ene naar de andere locatie te brengen. Ook wanneer er zich buitengewone omstandigheden voordoen, moet de luchtvaartmaatschappij aan deze gemaakte belofte tegemoetkomen.

Als jouw vlucht dus geannuleerd wordt door een buitengewone omstandigheid zoals stakingen van derden of een onheilspellend onweer, dan moet de luchtvaartmaatschappij jou in eerste instantie een alternatieve vlucht aanbieden om alsnog op jouw bestemming te geraken.

Wist je trouwens dat deze vlucht ook via een andere maatschappij kan verlopen? Veel luchtvaartmaatschappijen hebben onderlinge samenwerkingsakkoorden. Ook wanneer de maatschappij waarmee jij zou vliegen zelf geen vlucht kan aanbieden, kan je maar beter blijven aandringen op een plekje aan boord van een andere vlucht, bij een andere maatschappij. Enkel op deze manier kan je (vaak zonder al te veel tijdsverlies) een alternatieve vlucht bekomen zonder meerkost en jouw bestemming binnen een redelijke termijn te bereiken.

We horen je denken “Waarom aandringen bij de maatschappij als je ook zelf een andere vlucht kan boeken?”. Veel reizigers zijn ervan overtuigd dat wanneer ze zelf een nieuwe vlucht boeken, ze deze kosten achteraf op de maatschappij zullen kunnen verhalen. Sommige maatschappijen doen daar zelfs een schepje bovenop door (meestal telefonisch) te bevestigen dat zij dit zullen doen. Niets is echter minder waar. Volgens de Europese Verordening kunnen luchtvaartmaatschappijen niet verplicht worden om de meerprijs van zelf geboekte alternatieve vluchten terug te betalen.

Ons advies luidt dus “beter voorkomen dan genezen” en de ervaring leert ons dat passagiers die goed geïnformeerd zijn meestal ook krijgen waar ze recht op hebben.

  

Terugbetaling van jouw ticket

Slaagt de luchtvaartmaatschappij er echt niet in om jou een volwaardig alternatief aan te bieden? Of heb je besloten om met een alternatief vervoersmiddel te reizen? Dan kan je er nog steeds voor kiezen om jouw originele ticket te laten terugbetalen.

Let wel dat het bij sommige maatschappijen moeilijker is om deze prijs te achterhalen, omdat je bijvoorbeeld een pakketprijs of een gekoppelde heen-en-terugvlucht hebt aangekocht. Probeer dus goed na te gaan wat je precies hebt betaald, alvorens een bepaalde terugbetaling te accepteren.

Eens je de terugbetaling hebt geaccepteerd, wordt de verkoopovereenkomst immers ontbonden en kan je geen kosten meer op de luchtvaartmaatschappij verhalen.

  

De rol van het reiskantoor

Als je je reis boekt via een reiskantoor, heb je één groot voordeel. Je hebt namelijk een aanspreekpunt wanneer je reis in het water dreigt te vallen, zoals bij een geannuleerde vlucht of onvoorziene omstandigheden zoals een staking.

Dat is tenminste zo wanneer je een pakketreis boekt. In dat geval heb je net als bij een luchtvaartmaatschappij een verkoopovereenkomst met hen afgesloten. Wanneer deze reis dreigt mis te lopen, is de reisagent dan ook jouw eerste aanspreekpunt om oplossingen en/of alternatieven voor te stellen.

Meerbepaald worden de verantwoordelijkheden van het reisbureau dan geregeld volgens de vernieuwde reiswetgeving die op 1 juli 2018 in werking is getreden. Deze vernieuwde wet brengt dan ook heel wat belangrijke aandachtspunten mee voor de uitvoerders van dergelijke pakketreizen, bovenop de basisrechten van de reizigers.

Bij de verkoop van enkel vliegtuigtickets heeft het reisbureau met jou als reiziger enkel een contract als tussenpersoon afgesloten. Zijn aansprakelijkheid beperkt zich dan in hoofdzaak tot het verlenen van advies, het correct uitschrijven van het vliegticket en het verstrekken van de nodige informatie. Bij problemen kan je dus wel bij hen terecht voor advies, maar niet voor een terugbetaling, schadevergoeding of een alternatieve reisroute.

Ook Online Travel Agencies dienen uiteraard hun verantwoordelijkheden op te nemen wanneer er iets misloopt met de reis die je bij hen hebt geboekt. De ervaring leert ons echter dat het vaak moeilijk is om persoonlijk contact te hebben met een medewerker, om zo je bezorgdheden te bespreken. Dan maar een chatbot?

Zowel bij pakketreizen als afzonderlijke tickets, raden we reizigers door de band aan om beroep te doen op reisexperts bij complexe situaties. Zo vermijd je achteraf dat gemaakte kosten bijvoorbeeld niet gerecupereerd kunnen worden.  

 

Niet helemaal duidelijk?

In sommige gevallen is het niet duidelijk of er al dan niet sprake was van buitengewone omstandigheden. Daarom raden wij aan om jouw dossier door ons te laten onderzoeken zodat je de kans op een gunstige compensatie niet ontloopt. 

 

Happy Flights legal
Britt Buseyne